به بهانه چاپ دوم "سیاCIA)) و جهاد جنگهای نا مقدس"

تروریسم محصولی مشترک از ماکیاولیسم سیاسی ،جزم اندیشی دینی

روشنفکرفقید ادوارد سعید "سیا و جهاد " را اثری ارزشمند ،مهیج و عبرت آموز "میداند که برای فهم پدیده تروریسم  بین المللی و مطالعه دقیق آن شاهکار است.جان کالی روزنامه نگار آمریکایی  که روزگار حرفه ای خود  را در جنگهای  خاورمیانه سپری کرده است و با نگاهی تخصصی وقایع مربوط به این منطقه پرتنش جهانی را تجزیه و تحلیل کرده است آثار فراوانی را در مورد خاورمیانه و تحولات جاری آن تالیف کرده است.

کالی در این کتاب به بهانه حوادث 11 سپتامبر روند شکل گیری  هسته های تروریستی را در خاورمیانه به تفصیل بیان کرده است.او در مقدمه کتاب به نکته ای مهم و پند

آموز اشاره می کند:"کسانی که از اشتباهات تاریخی درس نمی گیرند محکوم به تکرار آنها هستند."کالی در این اثر واقعیتی تلخ  را نمایان می کند:بازی قدرت.بازی قدرت ایجاب می کند در صورت لزوم تمامی قواعد و ضوابط اخلاق مدارانه کنار گذاشته شود  و مناسبات مبتنی بر حفظ و کسب قدرت ایجاد شود.بر مبنای این مناسبات است که هر گونه جنایت و ویرانی توجیه می شود و به جای جهان آکنده از صلح و امنیت جنون و توحش رواج می یابد.

"سیا و جهاد" داستان عبرت آموزی است که از واقعیتهای تلخ جهان سیاست پرده بر می دارد.واقعیتهایی که انسانهای بی گناه را قربانی کرده است و ملتهای فراوانی  را زیر لوای گفتمان قدرتمدار به نابودی سوق داده است.در این اثر فقر ،خشونت ،اعتیاد،جُمود،تعصب کور،مکر ،نفاق ،خیانت و همه نوع رذیلت مشاهده می شود.رئالیسم بی رحم سیاسی قدرتهای حاکم را وا می دارد مهره های شطرنج سیاست را جهت کسب منافعی که در بسیاری از موارد با حقوق انسانها در تضاد است حرکت دهند.در شکل گیری پدیده تروریسم تمامی قدرتهای جهانی و منطقه ای نقش خود را به طور کامل ایفا کرده اند.منافع استراتژیک  و واقعیتهای ژئوپلیتیک بسیاری از این قدرتهای بزرگ و کوچک را وا داشته است گروههای طرفدار خود را علیه جریانهای مقابل تجهیز و تحریک کنند.اما آنچه که پیداست این منافع با حقوق انسانها در تضاد است زیرا که سالیان درازی است که شعله های نا پایان جنگ میلیونها انسان بی گناه را بویژه در خاورمیانه بی خانمان کرده است.تروریسم  بین المللی با سازماندهی هر چه بیشتر خود مرزها در می پیماید و در قلب کشورهای امن اروپایی نیز جولان می دهد.تروریسم در مادرید ،لندن  هم کشته می دهد  همچنانکه نیویورک و برجهای دو قلو را به آتش کشانده بود  روسها را به کام مرگ فرستاده بوداما این کابوس شوم بشریت در عراق و افغانستان بیداد می کند.کشورهایی که که با دموکراسی هدایت شده آمریکایی ،امروز شاهد زوال امنیت خود هستند.کمتر کسی است امروز از جنگ پسشگیرانه جرج بوش و نئو محافظه کاران آمریکایی دفاع کند حتی فوکویاما نیز سخنان بوش را در مورد پیروزی در جنگ عراق به استهزا می گیرد.(1)

در داستان "سیا و جهاد" مشاهده می شود که طراحان سیاستهای بین المللی چگونه با استفاده از مهارتهای سرویسهای جاسوسی برای نیل به اهدافشان مناسبات قدرتمدارانه را حاکم می کنند.گروهای بنیادگرا  تقویت می شوند تا امپراطور شرق در برابر کاپیتالیستهای غربی در باتلاق افغانستان زانو بزند.گفتمان قدرت، اصحاب قدرت را وا می دارد در برابر انظار عمومی از حقوق انسانها سخن گویند اما در روابط پنهانی سوداگری مرگ آفرین را اشاعه دهند.بازی قدرت شیفتگان قدرت را وا دار می کند تا حکومتهای ملی ودموکرات همچون مصدق در ایران و آلنده در شیلی و...نابود شوند تا حکومتهای فاسد و دست نشانده که آزادیهای اساسی مردم را سرکوب می کنند به حیات خویش ادامه دهند .با زی قدرت است که حکم می کند افراد وطن پرستی همچون احمد شاه مسعود از صحنه روزگار حذف شوند و در مقابل از گروهها وشخصیتهایی که ذاتشان با خشونت عجین شده است حمایت شود.

مجاهدان دیروز که با نام جهاد علیه نیروهای کفر در اردوگاههای ویژه تعلیم یافته بودند تا جهان غرب را از شر کابوس کمونیسم رهایی دهند امروز مصمم هستند اسلام ناب موردنظر خویش را از شر دشمنان غربی و دولتهای فاسد محلی نجات دهند.و اینگونه است که تقابل دو قطب مخالف که یکی با نام دموکراسی و دیگری با نام دین مبارزه می کند یکی در رویای انتقام جنگهای صلیبی و دیگری در اندیشه بازگشت به دوره فتوحات اسلامی است نیرویی تخریب گر را می آفریند که برای جهان ویرانی و آتش ارمغان می آورند.

گفاتمان قدرتمدار با ترفند های خاص خود مفاهیم آزادی و حقوق بشر را تهی از معنا می کند و جنبه صوری به آنها می بخشد.در این گفتمان دموکراسی سوای لفاظی های بی شمار تابعی از منافع دولتهاست.به این خاطر است که امنیت در بسیاری از موارد بر آزادی اصالت دارد.و با توجیه جلوگیری از رشد نیروهای بنیادگرا ،از دولت های مستبد و تمامیت خواه منطقه حمایت می شود .حمایت از این دولتها به معنای تایید ضمنی اقدامات آنهاست .در این میان چه بسیار گروههای معتدلی بوده اند که با حاشیه نشینی در عرصه سیاست تندرو شده اند.مبارزه با بنیادگرایی امروز دستاویز مناسبی برای حکومتها ی مستبد منطقه ای است تا حرکتهای اصلاحگرایانه را سرکوب کنند و به تداوم قدرت خویش و موروثی کردن هرچه بیشتنر آن بیندیشند.

 کتاب "سیا و جهاد،جنگهای نامقدس"از سیاست شوروی در افغانستا ن گرفته تا سیاست آمریکا در برخورد با کمونیسنتهای کرملین،از نقش مصر و انورالسادات  و گروهایی اسلامگرا و شخصیتهای ذینفوذ اسلامی  تا ضیا ءالحق و آی اس آی پاکستان ،از تجهیز مالی -تسلیحاتی - آموزشی گروههای تروریستی تا تجارت مواد مخدر جهت تامین مالی تروریستها ،از گروه ابوسیاف گرفته در اندونزی تا کشتارهای الجزایر، از نقش چین و مسلمانان سین کیانگ  تا نقش سایر کشورهای خاورمیانه یاد می شود. تجارت مواد مخدر به صورت سازمان یافته با برنامه ریزی سرویسهای جاسوسی ،ایجاد شبکه های بانکی -مالی به عنوان راهکارهای مورد نظر قدرتهای غربی-منطقه ای جهت تقویت گروههای تروریستی  در این اثر تشریح می شوند.کالی همچنانکه ادوارد سعید نیز در مقدمه خود اشاره کرده است با دقت خاصی و با ارائه مستندات خدشه ناپذیر از روند شکل گیری بنیادگرایی دینی پرده بر می دارد.با خواندن این اثر متوجه می شویم که مناسات کنونی قدرت خشونت را بازتولید می کنند .این کتاب با تشریح دلایل ،چگونگی و فرجام حمله شوروی به افغانستان آغاز می شود  و با ارجاع های تاریخی نقش دولتها ی منطقه ای و جهانی  را در شکل گیری بنیادگرایی و تروریسم بین المللی ادامه می یابد و با تشریح حمله 11 سپتامبر و برسی علل و زمینه های آن و روانکاوی عاملان این حادثه پایان می یابد .اما آنچه که اکنون پایان ناپذیر موج پیشرونده تخریب است که جهان را از رشد و بالندگی باز می دارد.

نویسنده کتاب نیز فرد گمنامی نیست .در معتبرترین روزنامه های آمریکایی روزنامه نگاری کرده است و در بسیاری از جنگهای خاورمیانه حضور داشته است.در مواقع فراوانی با مسئولان آمریکایی در سفرهای برون مرزی همراه شده است.در مورد روابط اسرئیل –اعراب ،لیبی و قذافی ،روند شکل گیری گروههای فلسطینی ،افغانستان وپاکستان و...صاحب آثار فراوانی است.می توان گفت کالی در آمریکا متولد شده است و در خاورمیانه بزرگ شده است.او با تبحری خاص جریانهای مختلف نواندیش اسلامی منطقه را از جریانهای مبارزه جو تمیز می دهد.نیروهای معتدل ملی هر کشور را می شناسد .در مورد شخصیتها ی تاثیرگذار اسلامی پژوهش فراوان کرده است و از تشکیل دولت مستقل فلسطینی دفاع می کند و کانون بحرانهای جهانی را خاورمیانه و بیت المقدس می داند.در قسمت معرفی نویسنده آثار و سابقه وی بیان شده است.

شاید با خواندن این اثر سخن شاملو را که اعتقاد داشت تا جهان در دست قدرتمداران است و از چنگ اخلاق مداران خارج است  اوضاع بر این منوال است در ذهن خطور کند و یا گفته شریعتی که گفت:"آنکه مسئول ساختن است نباید ویران کردن را بیاموزد". این اثر حسرتی بزرگ را  در قلب و روح انسان می نشاند.حسرتی که با آرزویی بزرگ همراه شده است : ای کاش می شد ملتها خود بر سرنوشت خود حاکم شوند و جهان آکنده از حکومتمداران مستقل و اصیل می شد.آنانکه به جای تخریب می سازند و به جای خشونت مهر می ورزند و به جای آتش عشق روشن می کنند.ای کاش جهان آکنده از ماندلا و گاندی می شدو شاید بهتر بگویم ای کاش گفتمان آزادی بر جهان مستولی می گشت.

1 مجله Confluences Mediteranee شماره اوج گیری خطرها.ترجمه:مجتبی نجفی

نام:سیا و جهاد جنگهای نامقدس

نویسنده:جان کالی

مترجمان:مجتبی نجفی-مهرگان نظامی زاده

نشر:صمدیه

چاپ اول:اردیبهشت 85

چاپ دوم:اردیبهشت 87

نوشته شده توسط مجتبی نجفی در جمعه بیستم اردیبهشت 1387 |